Dit gebeurt er met je gezondheid als je stress ervaart

Een deadline die je nog moet halen, een iets te volle agenda of een spannende wedstrijd; alles levert een zekere vorm van spanning, ofwel stress op. Naast spanning ervaren jongeren en jongvolwassenen ook steeds meer druk om te presteren (1). Deze druk in combinatie met stress en spanning kan gevolgen hebben voor de (mentale) gezondheid van mensen. In deze blog ga ik in op wat stress is en wat de gevolgen ervan zijn. Het was heel leerzaam en er zijn veel meer gevolgen dan ik eigenlijk dacht! Lees je mee? 

Wat is stress?

Ik heb een heel artikel gelezen over wat stress niet is (2), maar een eenduidige definitie over wat stress nou daadwerkelijk is, is lastig te vinden. In algemene termen wordt stress ook wel spanning genoemd. Stress ontstaat als er te lang spanning aanwezig is en onze toestand van balans ofwel homeostase wordt bedreigt. Deze balans kan verstoord raken door een scala aan gebeurtenissen. Hierbij kan je tegenwoordig denken aan ingrijpende gebeurtenissen, kleine dagelijkse indrukken / irritaties, een spannende wedstrijd piekergedachten, deadlines etc (2,3). 

Is stress alleen maar slecht? 

Bekend is dat stress een grote invloed kan hebben op ons humeur, ons gevoel van welzijn, ons gedrag en ook op onze gezondheid (3,4). Stress hoeft echter niet alleen maar slecht te zijn. Het helpt je om scherp te blijven en alert te reageren. Iedereen heeft dus een bepaalde mate van stress nodig om goed te kunnen functioneren; gezonde stress wordt dat wel genoemd. Deze vorm van stress komt nog voort uit de oerdrang om te vechten of vluchten als er roofdieren of ander gevaar op de loer lag (4,5,6). Tegenwoordig uit stress zich meer in het gespannen zijn voor deadlines, presentaties en optredens enzovoort.

Het lichaam maakt geen onderscheid tussen stress voor een levensbedreigende situatie of tussen stress voor een deadline (4,5). In beide gevallen wordt je lichaam in de actieve stand gezet door hormonen af te geven die de de bloedsuikerspiegel verhogen, je aandacht verhogen en je spieren op spanning zetten. Hierdoor kan je goed reageren op het gevaar dat op je afkomt (4,5,6). 

Chronische en acute stress

Er zijn twee soorten stresshormonen die beide worden aangemaakt door de bijnieren. Adrenaline wordt aangemaakt bij de acute en snelle stressreacties. Adrenaline zorgt ervoor dat je hart sneller gaat kloppen, je ademhaling versnelt, je pijngrens stijgt en je spieren aangespannen zijn; helemaal klaar voor actie! Adrenaline wordt na de stressreactie relatief snel weer afgebroken en het wordt ook niet actief bij gemaakt, waardoor de stressreactie tot een einde komt (4,7). 

Bij chronische stress blijft je lichaam het gevoel hebben dat het in gevaar is, waardoor je lichaam stresshormonen aan blijft maken. Naast adrenaline, wordt nu ook actief cortisol aangemaakt; dit is een ander stresshormoon dat ervoor zorgt dat je alert en actief blijft. Door de continue aanmaak van stresshormonen (met name cortisol), ontstaat een ongezonde situatie. Het lichaam krijgt geen tijd om te herstellen van de actieve stand, waardoor er chronische stress ontstaat en er gezondheidsklachten kunnen optreden. 

Tegenwoordig worden we dagelijks geconfronteerd met situaties die ons lichaam als stressvol ervaart. Er ligt een grote druk op presteren, gezond leven, sporten, voeding en verder kan je je ook zorgen maken over financiën, huizing, ziekte en nog veel meer. Zelfs het kijken van een spannende film zorgt voor een (ongemerkte) stressreactie. Al deze stressmomenten bij elkaar, kunnen een opeenstapeling van stress geven, waardoor we (ongemerkt) chronisch stress ervaren die nare gevolgen met zich mee kan brengen (zie volgende kopje (4,7). Des te belangrijker dus om goed op jezelf en je rustmomenten te letten! 

Wat zijn de gevolgen van chronische stress? (4-8)

Chronische stress is slecht voor je (mentale) gezondheid. Hieronder heb ik een aantal van de voornaamste gevolgen gelijst. 

  • verstoorde hormoonbalans: dit kan leiden tot overgewicht, diabetes, hart- en vaatziekten, een zwakker immuunsysteem, slapeloosheid en depressieve symptomen. 
  • Kleiner incasseringsvermogen: dit zorgt ervoor dat gestresste personen sneller terugvallen in ongezonde leefpatronen (veel suiker, roken en alcoholgebruik). Ook maken ze veelal minder doordachte keuzes en zijn ze sneller geïrriteerd. 
  • In de hersenen is opgemerkt dat gestresste personen meer moeite hebben met concentreren, een lagere informatieverwerkingssnelheid hebben en het geheugen slechter is. 
  • Lichamelijke klachten als spierpijn, hoofdpijn en stijfheid. Ook kunnen er problemen ontstaan in het maagdarmkanaal, waarbij de meest voorkomende klachten maagpijn of darmproblemen zijn. 
  • Versnelde veroudering: Ja, je leest het goed; mensen die veel te maken hebben met stress, verouderen mogelijk sneller. 
  • Mentale en emotionele klachten. Gestresste personen huilen over het algemeen sneller, kunnen hun emoties minder goed controleren, voelen zich vaker ongelukkig en zien het leven snel somberder in. 
  • Gedrag. Vaak uit stress zich in meer bazigheid, controledrang en zeer kritisch gedrag ten opzichte van anderen. 
  • Ademhaling. Stress maakt in sommige gevallen dat je sneller gaat ademhalen, wat astma- en paniekaanvallen in de hand werkt. 
  • Verminderde spijsvertering. Je lichaam heeft het gevoel constant alert te moeten zijn en daar heeft het vertering (en naar de wc moeten) niet bij nodig. 
  • Bloedsuikerschommelingen -> grijpen naar ongezonde snacks / snelle koolhydraten
  • Bijnieruitputting → Adrenal Fatigue 

Wat kun je doen om stress te voorkomen / te bestrijden?

Na deze stoot van informatie over de positieve (alertheid voor prestatie/vluchten) en negatieve gevolgen van stress, wil ik graag nog even stilstaan bij maatregelen om stress te voorkomen en/of te verminderen in je leven. Het belangrijkste is om te kijken welke momenten, contacten en activiteiten spanning opleveren in je leven. Op deze manier kan je de stressvolle activiteiten in balans brengen met ontspanning. Verder dragen voldoende lichaamsbeweging, goede sociale contacten en gezond eten ook bij aan het verminderen en/of voorkomen van stress (9,10). Ik wilde graag afsluiten met de volgende quote; welke keus maak jij vandaag? 

            Everyday brings a choice; to practice stress or to practice peace.

Joan Borysenko

Liefs,
Roos  

Bronnen / meer weten? 

  1. https://www.rivm.nl/sites/default/files/2019-05/011281_120429_RIVM%20Brochure%20Mentale%20Gezondheid_V7_TG.pdf
  2. https://www.icnr.com/articles/the-nature-of-stress.html
  3. https://www.thuisarts.nl/stress/ik-wil-beter-omgaan-met-stress
  4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2568977/
  5. https://www.gezondheidsplein.nl/aandoeningen/stress/item31839
  6. https://www.hartstichting.nl/risicofactoren/stress#:~:text=Stress%20helpt%20je%20om%20scherp,op%20hart%2D%20en%20vaatziekten%20verkleinen
  7. https://www.eatpurelove.nl/health/de-invloed-van-stress-op-je-gezondheid/
  8. https://www.ggznieuws.nl/tien-redenen-waarom-stress-zo-gevaarlijk-is/
  9. https://www.evelinedenboogertcoachingentraining.nl/6-tips-om-stress-te-voorkomen-anti-stress-tips/
  10. https://sochicken.nl/stress-verminderen-7-praktische-tips

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Super leuk dat je op mijn blog terecht bent gekomen. Op mijn website deel ik blogs over artikelen rondom de thema’s duurzaamheid, fitheid, gezondheid & persoonlijke verhalen.  Ook heb ik drie gastbloggers die elke maand wat schrijven.

Best gelezen blogs

Misschien vind je dit ook interessant